شهید از رحمت ویژه الهی بهره‌مند است

حجت الاسلام و المسلمین عیسی سیفی از مبلّغان شهرستان آمل در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری با اشاره به رزق جسمانی و معنوی، به جنگ تحمیلی ایران اسلامی با استکبار جهانی اظهار داشت: رزمندگان جبهه مقاومت این آیه شریفه از سوره مبارکه توبه را سرلوحه جهاد خود قرار داده اند که :«قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنا إِلاَّ إِحْدَی الْحُسْنَیَیْنِ وَ نَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِکُمْ أَنْ یُصیبَکُمُ اللَّهُ بِعَذابٍ مِنْ عِنْدِهِ أَوْ بِأَیْدینا فَتَرَبَّصُوا إِنَّا مَعَکُمْ مُتَرَبِّصُونَ» (توبه: 52). همین آیه شریفه است که یک رزمنده مسلمان را دلاور و به آینده امیدوار می سازد.

کارشناس دینی با اشاره به دو نوع روزیِ اهل ایمان در بهشت اظهار داشت: آیاتی نظیر «جَنّاتٍ تَجری مِن تَحتِهَا الأنهار» و «اَنهرٌ مِن ماءٍ غَیرِ ءاسِنٍ واَنهرٌ مِن لَبَنٍ لَم یَتَغَیَّر طَعمُهُ واَنهرٌ مِن خَمرٍ لَذَّةٍ لِلشّرِبینَ واَنهرٌ مِن عَسَلٍ مُصَفًّی ولَهُم فیها مِن کُلِّ الثَّمَرت» به رزق جسمانی اشاره دارند. رزق معنوی، همان معرفت و شهود و حضور است که حلاوتی خاصّ و جاذبه ای ویژه دارد. حضرت امام زین العابدین (ع) با خدای سبحان چنین نجوا می کند: «إلهی! من ذا الّذی ذاق حلاوة محبّتک فرام منک بدلاً؛ و من ذا الّذی أنِسَ بقربک فابتغی عنک حولاً!» بر این اساس، رزق عنداللهی شهیدان: «عِندَ رَبِّهِم یُرزَقون» منحصر در رزق جسمانی نیست.

وی افزود: برزخ و معاد از این جهت که رزق های آنها دو قسم اند، یکسان اند؛ یعنی هم در برزخ دو قسم رزق موجود است و هم در بهشت جاودان. آنچه را برای شهیدِ «جهاد اصغر» وارد شده است، می توان از راه اولویت برای شهیدِ «جهاد اکبر» ثابت کرد.

بهره مندی شهید از فضل الهی

مبلّغ شهرستان آمل یادآور گردید: شهیدان به جهت آثار حیاتی شهادتشان برای جامعه و نیز پاداش عظیم خدا به آنان شادمان هستند و خدای سبحان با فضل خویش با آنها رفتار می کند و بیش از عمل دنیایی شان آنان را از رحمت خود بهره مند خواهد کرد؛ از این رو درباره شهیدان می خوانیم: «فَرِحینَ بِما آتاهُمُ اللهُ مِن فَضلِه»

بشارت های شهید

کارشناس دینی ابراز داشت: شهید نخستین بشارت را هنگام عقد قرارداد با خدا می گیرد؛ یعنی در زمانی که با عزم و اراده برای دفاع از دین خدا به میدان کارزار قدم می گذارد از این مژده آگاه می شود که «إنَّ اللهَ اشتَری مِنَ المُؤمِنینَ أنفُسَهُم وأموالَهُم بِأنَّ لَهُمُ الجَنَّةَ یُقاتِلونَ فی سَبیلِ اللهِ فَیَقتُلونَ ویُقتَلونَ وَعداً عَلَیهِ حَقّاً فِی التَّوراةِ والإنجیلِ والقُرآنِ ومَن أوفی بِعَهدِهِ مِنَ اللهِ فَاستَبشِروا بِبَیعِکُمُ الَّذی بایَعتُم بِهِ وذلِکَ هُوَ الفَوزُ العَظیم» خداوند خریدار است و مؤمن فروشنده؛ و مُثمَن و متاع، جان و مال و هستی مؤمن است و ثمن و بها نیز بهشت. پس از چنین معامله ای مؤمن هرگز بدون اذن خدا در جان و مال خویش تصرّف نخواهد کرد، وگرنه غاصب است. اذن خدا همان است که خداوند جان و مال مؤمن را به امانت به او باز می گرداند تا آنها را در راه خدا صرف کند. وقتی مؤمن به این عهد و پیمان عمل کرد و به شهادت رسید و به نشئه دیگر رفت، دومین بشارت را می گیرد که در آیه «ویَستَبشِرونَ بِالَّذینَ لَم یَلحَقوا بِهِم مِن خَلفِهِم ألاّخَوفٌ عَلَیهِم ولاهُم یَحزَنون» آمده است.

وی افزود: «بُشْری» برای اولیای خدا در دنیا و آخرت مقرّر شده است: «لَهُمُ البُشری فِی الحَیاةِ الدُّنیا وفِی الآخِرة». برخی آن را به رؤیای صالح که شخص صالح می بیند و به آن مستبشر می شود؛ یعنی بشارت را می گیرد تفسیر کرده اند و به همین مناسبت از رؤیاهای صالح به «مبشّرات» یاد می شود.

راهیان کوی شهادت

حجت الاسلام و المسلمین عیسی سیفی اظهار داشت: پس از شهادت، نخستین مژده دریافتی شهید از خداوند در برزخ، آگاهی از وضع همراهان، همسنگران و مجاهدان راه خداست: «ویَستَبشِرونَ بِالَّذینَ لَم یَلحَقوا بِهِم مِن خَلفِهِم ألاّخَوفٌ عَلَیهِم ولاهُم یَحزَنون» زمخشری از صحنه گزارشی که در آیات مورد بحث آمده معنایی را برداشت کرده و درباره آن سخنی لطیف گفته است؛ بدین بیان که اولاً بازگو کردن همین صحنه، عامل تشویق و تحریک رزمندگان و راهیان کوی شهادت است؛ ثانیاً همین تعبیر، عظمت مقام شهید را بازگو می کند که او بعد از ارتحال هم مانند قبل از رحلت، به فکر نجات دیگران و نگران آنان است. خداوند به شهدا درباره همرزمانشان بشارت می دهد و بشارتْ ویژه شخص منتظر و نگران است نه بیگانه و بی تفاوت. شهید، چنان وارسته و والاست که رسیدن به مقصد و نیل به مقام امن، سبب نمی شود تا نگران همراهان بازمانده خود نباشد، بنابراین ذکر استبشار شهید، تحمید حال اوست.

وی یادآور گردید: از آنجا که شهید ایثارگر است و با همین فضیلت سفر کرده است، جویای خبر از وضع همراهان خود است؛ نه از حال کسانی که در خانه های خود نشسته بودند، زیرا درباره اینان گفته نمی شود: «لَم یَلحَقوا بِهِم». عبارت «بِالَّذینَ لَم یَلحَقوا بِهِم» عدم ملکه است؛ یعنی کسانی مرادند که راهی کوی شهادت و در بین راه اند و هنوز به شهید نرسیده اند، چون درباره کسی که راه نیفتاده است می گویند «حرکت نکرده است»؛ نه «هنوز نرسیده است»، بنابراین تعبیر «لَم یَلحَقوا» درباره پوینده و سالکی است که هنوز به مقصد نرسیده است، از این رو کسانی که در پی شهیدان و پویای راه آنان نیستند، هرگز مصداق این آیه نخواهند بود، زیرا اینان اصلاً حرکت نکرده اند؛ بلکه مشمول تعبیر قرآنی «ألَّذینَ قالوا لإخوانِهِم وقَعَدوا» هستند.

کارشناس دینی عنوان داشت: یکی از فرق های اساسی برزخ با قیامت این است که در قیامت همگان یکجا حاضرند: «قُل إن الأوَّلینَ والآخِرین٭ لَمَجموعونَ إلی میقاتِ یَومٍ مَعلوم»؛ ولی در برزخ تدرّج راه دارد، زیرا برخی قبلاً وارد می شوند و بعضی بعداً: «بِالَّذینَ لَم یَلحَقوا بِهِم». البته محتمل است این تدرّج به لحاظ قلمرو دنیا باشد که مرگ و ارتحالِ افراد، تاریخمند است و دارای زمان معیّن.

تعامل متقابل

حجت الاسلام و المسلمین عیسی سیفی اظهار داشت: جمله «ویَستَبشِرونَ بِالَّذینَ لَم یَلحَقوا بِهِم مِن خَلفِهِم ألاّخَوفٌ عَلَیهِم ولاهُم یَحزَنون» بشارت به شهیدان است. آنگاه که شهیدان در برزخ فضل الهی به خودشان را می بینند، آرزو می کنند که ای کاش خویشاوندان و دوستانشان با آنها بودند و از این وضع آنان آگاه می شدند: «قیلَ ادخُلِ الجَنَّةَ قالَ یا لَیتَ قَومی یَعلَمون ٭ بِما غَفَرَ لی رَبّی وجَعَلَنی مِنَ المُکرَمین»، بنابراین از سویی بازماندگان شهیدان آرزو می کنند که ای کاش در جمع شهیدان بودند: «یا لَیتَنی کُنتُ مَعَهُم فَأفوزَ فَوزاً عَظیما» و از سوی دیگر، شهیدان آرزو می کنند که بازماندگانشان از حال آنها با خبر باشند، زیرا اطلاع نداشتن بازماندگان محتمل است زمینه نگرانی آنها شود. بی شک، هر دو آرزو بجاست.

وی گفت: آیه شریفه «یا لَیتَ قَومی یَعلَمون ٭ بِما غَفَرَ لی رَبّی وجَعَلَنی مِنَ المُکرَمین» گفتار شهیدِ سوره «یس» است و نشان می دهد که خداوند دیگران را از بهره مندی شهید از نعم الهی آگاه کرد، تا هم از شهید درباره بازماندگانش رفع نگرانی کند و هم از بازماندگان نسبت به شهید. خداوند به بازماندگانِ نگران می فرماید که شهیدان در رفاه اند و نزد پروردگارشان روزی می گیرند و به شهیدان نگران می فرماید که بازماندگان آنان از تنعّم و رفاه ایشان باخبرند، پس نگران نباشند.

مبلّغ شهرستان آمل یادآور گردید: شهیدان از شنیدن خبر دوستان و برادران همفکر و همرزم خویش خوشحال می شوند، زیرا «یَستَبشِرونَ» به معنای خبرگیری نیست، بلکه به معنای درخواست سرور و یافتن بشارت است، از این رو خدای سبحان در پاسخ این درخواست شهیدان می فرماید که همرزمان آنان هیچ گونه ترس و اندوهی نخواهند داشت: «ألاّخَوفٌ عَلَیهِم ولاهُم یَحزَنون» و شهدا با این بشارت مسرور می شوند. خدای سبحان، هم وضع شهید را به بازماندگان اعلام می کند: «ولاتَحسَبَنَّ الَّذینَ قُتِلوا فی سَبیلِ اللهِ أمواتاً بَل أحیاءٌ عِندَ رَبِّهِم یُرزَقون ٭ فَرِحینَ بِما آتاهُمُ اللهُ مِن فَضلِهِ»، و هم از همرزمان شهید به او گزارش می دهد: «ویَستَبشِرونَ بِالَّذینَ لَم یَلحَقوا بِهِم مِن خَلفِهِم ألاّخَوفٌ عَلَیهِم ولاهُم یَحزَنون». این اعلام و گزارش برای آن است که از جهتی بازماندگان، اعتراض و توهّم سوئی نداشته باشند و از جهت دیگر راهیان کوی شهادت تشویق شوند و شهیدان، خوشحال، زیرا همان گونه که بازماندگان از فراقِ عزیز از دست رفته شان رنج می برند، او نیز در نشئه برزخ از لذایذ برخوردار است و از فراق دوستان خود در رنج، که مبادا کژراهه بروند، چنان که امام مجتبی (ع) در پاسخ پرسش از راز گریه آن حضرت هنگام ارتحال فرمود: إنّما أبکی لخصلتین: لهول المطّلع و فراق الأحبّة. این رنج مربوط به مرحله نازل یا متوسط اولیای الهی است.

وی با بیان اینکه «این رنج برای شهیدان به لحاظ دنیا نیست» خاطرنشان کرد: اولاً آنان به فکر اهل باطل نیستند؛ چه بیگانه یا دوست، از این رو بر اثر آن به رنج و اندوه نمی افتند؛ ثانیاً شهدا با گرفتن گزارش موفقیت همرزمان و همراهان خود از خداوند و آگاهی از عدم خوف و حزن آنان شاد می شوند: «ویَستَبشِرونَ بِالَّذینَ لَم یَلحَقوا بِهِم مِن خَلفِهِم ألاّخَوفٌ عَلَیهِم ولاهُم یَحزَنون» شهیدان، مستبشرند و مژده خوب می خواهند و خدای سبحان مبشِّر است و به شهدا بشارت می دهد و این بشارت، گزارش یاد شده و نعمت و فضل الهی است. گزارش خوب را نیز بدان جهت «بشارت» گفته اند که در «بشره» (چهره) اثر گذارده و نشان نشاط در آن ظهور می کند. فراق شهیدان نیز همرزمانشان را خائف و محزون نمی کند، چون با اعلام الهی می دانند که خود چیزی را از دست نداده اند و شهیدان نیز به زندگی بهتر و برتر رسیده اند؛ لیکن این بدان معنا نیست که در سوگ شهیدان جزع و ناله نمی کنند و اشک نمی ریزند. هر که بی عاطفه و اشک باشد، قسی القلب و سختدل است. اینان نیز بر اثر عاطفه اشک می ریزند و تأثر ظاهری دارند؛ ولی غم ندارند، هرچند از عدمِ نیل خود به فوز شهادت اندوهناک هستند.